مدیریت پروژه

   41,188 دانشجو
قبل از پیدایش مدیریت پروژه، سازمان‌ها براساس روابط، ارتباطات و اعتمادی که طی سال‌ها همکاری ایجاد می‌شد، فعالیت می‌کردند. در آن زمان فعالیت‌های مربوط به پروژه‌ها بدون استفاده از هیچ نرم‌افزاری انجام شده و تمام اطلاعات و سوابق روی کاغذ نگه داشته می‌شد. عدم وجود فردی با عنوان مدیر پروژه مشکلات زیادی برای پروژه‌ها به وجود می‌آورد؛ مانند آشفتگی برنامه‌ها، تاخیر در انجام پروژه، ایجاد هزینه‌های مازاد، هدر رفتن منابع و عدم یادگیری از شکست‌ها و عدم استفاده از دانش. بنابراین امروزه مدیریت پروژه به عنوان یک عنصر ضروری برای کسب و کارها شناخته می‌شود. برای آشنایی بیشتر با مدیریت پروژه با مکتب‌خونه همراه باشید. کتاب «راهنمای پیکره دانش مدیریت پروژه» (PMBoK) را استفاده کاربردی از دانش، مهارت‌ها، ابزارها و تکنیک‌ها برای فعالیت‌های پروژه و تحقق نیازهای آن تعریف کرده است. به عبارت دیگر، مکانیسم تنظیم و سازماندهی مسیر است؛ به طوری که کار به راحتی انجام شود و برای کل سازمان کارآمد باشد. هر پروژه با به انجام رساندن هدف خود، سازمان را در تحقق اهدافش کمک می‌کند.

 12 

نتیجه برای "مدیریت پروژه --- مدیریت و کسب و کار" با فیلترهای مشخص شده در مکتب‌خونه موجود است.
مرتب‌سازی نتایج بر اساس:

مدیر پروژه با بررسی کامل پروژه اطمینان حاصل می‌کند که پروژه موردنظر در محدوده زمانی معین و با صرف منابع مالی و انسانی مشخص به هدف خود برسد.

بنابراین دو پارامتر مهم در اینکار برنامه‌ریزی و نظارت بر روند اجرای پروژه‌هاست. از طرفی این فرد باید دانش مدیریتی را به خوبی فراگرفته باشد تا بتواند بین سه عامل هزینه، زمان و کیفیت تعادل لازم را برقرار کند.

مدیریت پروژه چیست و مدیر پروژه کیست؟

یکی از جذاب‌ترین حوزه‌های پژوهشی و کاری برای فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی صنایع، مهندسی عمران و مدیریت صنعتی، حوزه مدیریت و کنترل پروژه است که به‌اختصار مدیریت پروژه گفته می‌شود. با رشد روزافزون جمعیت و تکنولوژی، ماهیت مدیریت پروژه تغییر کرد و اهمیت آن دوچندان شد. طبیعت مدیریت پروژه از سال ۱۹5۰ به بعد تغییر کرد.

مطالعات نشان می‌­دهد، شرکت­‌هایی در مدیریت پروژه‌­های خود موفق بوده­‌اند که از یک چارچوب مدیریت پروژه ساده و مشخص استفاده کرده‌­اند و آن تعریف رویکردی مرحله‌­ای برای تمام پروژه‌­ها تحت شرایط مختلف است.

این چارچوب، فعالیت‌­ها و تحویل شدنی‌­های مهم را در هر مرحله از پروژه مشخص نموده و بازنگری‌­هایی در انتهای هر یک از این مراحل در نظر می‌گیرد. مشخصات تحویل شدنی­‌ها و فعالیت‌­ها، سطوح کنترل مدیریتی را ایجاد می‌نماید. 

با اینکه درگذشته‌های دور نمونه‌هایی از کاربرد مدیریت پروژه مانند پروژه احداث اهرام ثلاثه در مصر دیده می‌شود، اما به این مبحث تا سال ۱۹۵۰ میلادی به طور جدی پرداخته نشده بود. شخص پیش‌گام در گسترش مبحث مدیریت پروژه هنری گانت بود.

در اوایل قرن گذشته، او با پژوهش بر روی مدیریت ساختمان ناوهای جنگی، نموداری ابداع کرد که به آن نمودار گانت گفته می­‌شود و هنوز هم کاربرد دارد. در دهه پنجاه میلادی مباحث ریاضیاتی مانند تکنیک برنامه­‌ریزی ارزیابی و بازنگری و روش مسیر بحرانی نیز وارد مباحث مدیریت پروژه شدند.

تا دهه هفتاد میلادی تنها مباحث دخیل در مدیریت پروژه همان مباحث قدیمی مهندسی، ساخت و محافظت بودند. چند دهه بعد با ظهور فناوری اطلاعات مدیریت پروژه در تمام صنایع و مباحث نفوذ پیدا کرد و متعاقباً طبیعت مدیریت پروژه تغییر کرد. از یک تکنیک خشک ریاضیاتی که صرفاً برای برنامه‌ریزی بهینه، ساخت‌وساز و فرایند تولید به کار می‌­رفت به ابزاری برای تغییرات سازمانی توسعه یافت. 

در دنیای امروز، شرکت‌های مختلفی به صورت پروژه‌ای کار می‌کنند. گاهی هم به علت حساسیت موضوع، در یک پروژه جدا به آن پرداخته می‌شود. برای مثال تولید یک داروی جدید یا ساخت یک موشک فضاپیما کارهایی هستند که به اختصاص وقت و هزینه و همچنین تشکیل یک تیم اختصاصی نیاز دارند.

این یعنی انجام این کار با پیچیدگی‌های زیادی روبرو است و مدیریت کل نمی‌تواند وظیفه مدیریت آن را به‌عهده بگیرد. مدیریت پروژه یعنی انجام هماهنگی‌های لازم بین تیم اجرایی یک پروژه و مدیر پروژه کسی است که بین ذی‌نفعان (مشتریان، سرمایه‌گذاران، مدیریت سطح بالا و...) و اجرا کنندگان پروژه (مهندسان، کارگران و...) ارتباط برقرار کرده و انتظارات ذی‌نفعان را به اجراکنندگان انتقال می‌دهد. او همچنین در نهایت اطمینان حاصل می‌کند که آن انتظارات در محصول نهایی برآورده شده‌اند.

تاریخچه شکل‌گیری مدیریت پروژه :

پیشینه تاریخی مدیریت پروژه به 4500 سال قبل برمی‌گردد. انجام پروژه‌های بزرگی مانند پارتنون، راه‌آهن شبه قاره، هرم جیزه، تاج محل و کلیساهای گوتیک اروپا نشان‌دهنده مدیریت سیستماتیکی است که به پروژه‌های امروزی شباهت بسیاری دارند. تاریخچه آن به چهار دوره تقسیم می‌شود.

دوره اول:

بین سال‌های 1900 تا 1950پیشرفت‌های بسیاری در مدیریت پروژه به ویژه برنامه‌ریزی پروژه، تخصیص منابع، مدیریت وظایف و تجزیه کار حاصل شد.

نمودار گانت که امروزه در بعضی از نرم‌افزارهای مدیریت پروژه مانند Primavera Project Management Primavera P6 و Microsoft Project استفاده می‌شود، در این دوره اختراع شد.

هنری فایول و هنری گانت در دهه 1950 مدیریت پروژه را تعریف کردند و آن را در همه زمینه‌ها گسترش دادند. مهم‌ترین کار آن‌ها معرفی تکنیک‌هایی برای تقسیم کار به چند بخش عمده و تخصیص منابع برای رسیدن به عملکرد بهینه در پروژه‌ها بود.

دوره دوم:

در سال‌های 1958 تا 1979 نوآوری‌های بزرگی مانند دستگاه کپی اتوماتیک ساده به‌وسیله زیراکس و حتی معرفی مفهوم CPM/PERT و برنامه‌ریزی مواد موردنیاز (MRP) در پیشرفت مدیریت پروژه بسیار موثر بود. در این دوره از تکنیک‌های شبکه برای کنترل استفاده می‌کردند.

در سال 1965 در اروپا انجمن بین‌المللی مدیریت پروژه (IPMA) برای فعالیت در برنامه‌ریزی شبکه تاسیس شد. همچنین در سال 1969 موسسه مدیریت پروژه (PMI) متشکل از اعضای آمریکایی و کانادایی در آمریکای شمالی شروع به فعالیت کرد.

دوره سوم:

در سال‌های 1980 تا 1994 کنترل و نظارت بر پروژه‌ها از طریق رایانه‌های چندوظیفه‌ای انجام می‌گرفت. دستاورد مهم این دوران تاثیر سیستم مدیریت پروژه بر مدیریت محدوده، ریسک، تدارکات، ارتباطات، کیفیت و منابع انسانی در زمان و هزینه، چرخه عمر محصول و تمرکز بیشتر بر محیط خارجی و ایجاد سیستم ثبت برای مدیران برنامه بود.

دوره چهارم:

دوره چهارم از سال 1995 تا به امروز، پیشرفت فناوری اینترنت در سطح جهان منجر به ایجاد تغییراتی در رویه‌ها و روش‌های کسب و کارها شد.

اینترنت سازمان‌ها را قادر ساخت تا وظایف خود را کارآمدتر، سودآورتر و شایسته‌تر از قبل انجام دهند و جنبه‌های مختلف پروژه را به روشی سازمان‌یافته و بهینه مدیریت کنند.

چرخه عمر مدیریت پروژه :

چرخه عمر پروژه یک روش خوب برای توصیف شروع تا پایان یک پروژه است که در این روش پروژه را به زندگی یک فرد تشبیه می‌کنیم. اینکه پروژه‌ها چگونه اتفاق می‌افتند، چگونه یک تیم مراحل پروژه را از فعالیت ابتدایی تا لحظه تحویل کار انجام می‌دهد و تمام اتفاقات پیش‌بینی نشده‌ای که در روند انجام پروژه صورت می‌گیرند. هر پروژه‌ای شروع و پایان دارد. با تکمیل چرخه عمر، پروژه متولد شده، بالغ می‌شود و در نهایت می‌میرد.

برای توضیح بیشتر و آسان شدن فهم این مسئله، مؤسسه مدیریت پروژه (PMI) پنج گروه فرایندی را تعریف کرده است که در کنار یکدیگر چرخه حیات پروژه را تشکیل می‌دهند.

چرخه عمر مدیریت پروژه روند سطح بالائی را در ارائه پروژه و مراحلی که برای تحقق فعالیت‌ها در بر دارد توصیف می‌کند. گرچه ممکن است که این چرخه آن‌چنان که باید و شاید جالب به نظر نرسد، اما مهم این است که این مسئله آن چیزی است که ما به عنوان یک مدیر پروژه هدایت و تسهیل خواهیم کرد.

ممکن است مدیران یا آژانس‌های گوناگون از اصطلاحات مختلفی برای توصیف مراحل چرخه عمر مدیریت پروژه در فعالیت‌های متفاوت خود استفاده کنند، اما شالوده همگی آن‌ها تقریباً یک چیز است.

مراحل مدیریت پروژه  : 

انجام پروژه‌های بزرگ و پیچیده کار بسیار دشواری است؛ مگر با استفاده از ساختار شکست کار. تقسیم پروژه‌های سخت به وظایف نسبتا ساده و قابل کنترل باعث می‌شود مدیران پروژه بتوانند به راحتی روی هر قسمت نظارت داشته باشند. به هرکدام از این قسمت‌ها یک مرحله از پروژه گفته می‌شود. مدیریت پروژه پنج مرحله دارد. این مراحل عبارتند از:

1-  شروع

تعیین ارزش پروژه و امکان‌سنجی آن در مرحله اول انجام می‌شود. درواقع مدیر پروژه در این مرحله باید به این سوال که «آیا سرمایه‌گذاری انجام شده سودده خواهد بود؟» پاسخ مناسبی بدهد. موارد دیگری مانند اهداف پروژه، جدول زمانی انجام پروژه و هزینه کل نیز در این مرحله باید بررسی شود.

2- برنامه‌ریزی

در گام بعدی، برنامه‌ریزی برای نحوه مدیریت پروژه آغاز می‌شود تا پروژه بتواند در زمان مشخص و با صرف هزینه معین به اهداف خود برسد. برنامه پروژه شامل تصمیم‌گیری در مورد منابع موردنیاز، بودجه و مواد است.

در این مرحله اهداف پروژه، وظایف تیم، بودجه، کیفیت موردانتظار، نحوه سازماندهی پروژه، ارتباطات افراد و تدارکات موردنیاز مشخص می‌شود. همچنین مدیر پروژه باید خطراتی را که ممکن است روی نتیجه پروژه تاثیر بگذارد، را پیش‌بینی و برای حل آن‌ها برنامه‌ریزی کند.

نمودار گانت یکی از مطمئن‌ترین ابزارها برای مدیریت پروژه است که تصویری از اولویت‌ها، منابع لازم، خطرات احتمالی و زمان شروع و پایان فعالیت‌ها را نشان می‌دهد.

3- اجرا

در این مرحله تمام برنامه‌ریزی‌ها باید عملی شود. مدیر پروژه تیم را تشکیل داده و برای هر کار افراد مناسبی را انتخاب می‌کند. این مرحله شامل دو فرایند اجرای طرح و رهبری است که باید پیشرفت کار با ابزارهای مدیریت پروژه نظارت شود.

4- کنترل و نظارت

برای اطمینان از عملی شدن طرح پروژه باید تمام جوانب پروژه کنترل و در صورت نیاز مورد بازبینی قرار گیرد. در این مرحله تناقض‌های بین برنامه و اجرا بررسی می‌شود.

مشکلات اجرایی باید ریشه‌یابی شده و مجددا برای رفع آن‌ها برنامه‌ریزی شود. این حلقه تا رسیدن به نتیجه موردنظر و رفع تمام اشکالات باید ادامه داشته باشد.

5-جمع‌بندی و ارائه گزارش

پس از تحقق اهداف، پروژه هنوز به اتمام نرسیده‌است. آخرین مرحله جمع‌بندی و ارائه گزارش است. در این مرحله محصول با کیفیت موردانتظار باید به دست مشتری رسیده و تمام قراردادها و مدارک بایگانی شود.

مدیر پروژه چه مهارت‌هایی باید داشته باشد؟


 مدیریت پروژه یکی از کاربردی‌ترین و مهم‌ترین تخصص‌های لازم برای انجام پروژه‌های بزرگ است. پرواضح است که دروس دانشگاهی برای موفقیت در بازار کار امروزی کافی نبوده و هر فرد باید علاوه بر آن‌ها مهارت‌هایی را هم کسب کند.

مهارت‌های مدیر پروژه می‌تواند تاثیر مستقیمی روی توانایی تیم در انجام وظایف داشته باشد و بهبود عملکرد و افزایش کارایی را برای کل پروژه به ارمغان آورد.

همچنین باید تمرکز زیادی روی اهداف، منابع و برنامه‌های هر پروژه داشته باشد. بدین منظور مهارت‌های زیر از جمله مهم‌ترین مهارت‌هایی هستند که هر مدیر پروژه باید کسب کند:

یکپارچه‌سازی پروژه :

این مهارت شامل تهیه یک برنامه اصولی برای پروژه و مدیریت اجرای آن است؛ به طوری که پروژه طبق برنامه‌ریزی انجام شده به نتیجه موردانتظار برسد.

مدیریت محدوده :

مدیریت محدوده شامل اقداماتی است که اطمینان حاصل می‌کند فقط کارهای برنامه‌ریزی شده برای رسیدن به هدف نهایی پروژه انجام شود. به عبارت دیگر، مدیر پروژه باید تضمین کند که تمام اقدامات انجام شود و حتی هیچ فعالیتی اضافه‌تر از برنامه ارائه شده صورت نگیرد.

مدیریت زمان :

هر پروژه یک محدوده زمانی مشخص دارد. بدین معنا که کارهای زیادی باید در مدت زمان محدودی انجام شود. بنابراین مدیر پروژه باید جدول زمانی پروژه را طوری ایجاد کند که پروژه در زمان معین به پایان برسد.

مدیریت هزینه :

از مهم‌ترین مسئولیت‌های مدیر پروژه ایجاد بودجه مناسب و کنترل آن در طول پروژه است. این کار از مرحله برنامه‌ریزی شروع شده و تا زمان بسته شدن پروژه ادامه خواهد داشت.

مدیریت هزینه مشخص می‌کند که در چه مواردی هزینه‌ها باید افزایش یافته یا برای کنترل هزینه‌ها چه تغییراتی باید اعمال شود.

مدیریت کیفیت :

مدیریت کیفیت یک فرایند مستمر در طول اجرای پروژه است. چرا که خرابی در هر مرحله از پروژه روی مراحل بعدی و حتی خروجی نهایی تاثیرگذار خواهد بود.

بنابراین مدیر پروژه باید تمرکز ویژه‌ای روی هزینه، زمان و منابع داشته باشد تا از هرگونه اقدام مخربی پیشگیری کند.

مدیریت ارتباطات : 

مهارت‌های ارتباطی برای به اشتراک گذاشتن موثر چشم‌انداز، اهداف، ایده‌ها و مسائل در مدیریت پروژه لازم است. مدیر پروژه باید بتواند ارتباطات موثری با اعضای تیم و محیط خارجی پروژه برقرار کند، پیام‌ها را به خوبی به تیم انتقال داده و به مشتری گزارش مناسبی ارائه دهد.

مدیریت منابع انسانی :

مدیر پروژه باید افراد مناسب و شایسته‌ای برای انجام پروژه جمع کرده و آنها را در یک جهت حرکت دهد به طوری که اهداف شخصی اعضای تیم با اهداف سازمان هم‌راستا باشد.

توانایی تفویض اختیارات، کنترل تعارضات، ارزیابی عملکرد و رهبری اعضای تیم از دیگر مهارت‌های مدیر پروژه است.

مدیریت ریسک :

خطرات احتمالی حین انجام پروژه اجتناب‌ناپذیر است. به همین دلیل مدیر پروژه باید تجربه و توانایی شناسایی دقیق اشتباهات و اجرای استراتژی کاهش آن‌ها را داشته باشد.

استفاده از ابزارهای حرفه‌ای برای مدیریت ریسک به‌منظور شناسایی ریسک‌های بالقوه و جلوگیری از وقوع آن‌ها جزو لاینفک مدیریت پروژه است.

مدیریت تدارکات :

خرید مواد و تجهیزات لازم یا برون‌سپاری بخش‌هایی از پروژه در حوزه مدیریت تدارکات است. مدیر پروژه باید بتواند تشخیص دهد که مواد لازم را در چه زمانی، با چه ویژگی‌هایی و از چه تامین‌کننده‌ای خریداری کند.

مدیریت ذی‌نفعان :

مدیر پروژه باید بتواند تمام ذی‌نفعان پروژه از جمله کارفرمایان، مشتریان، اعضای تیم و تمام کسانی که از این پرژه نفع می‌برند را راضی نگه دارد و انتظارات آن‌ها را به خوبی برآورده کند.

نرم‌افزارهای موردنیاز مدیریت پروژه چیست؟

 نرم‌افزارهای مدیریت پروژه نمای کاملی از پروژه را به مدیر ارائه می‌دهد. از این نرم‌افزارها برای فهرست کردن وظایف، تخصیص منابع، زمان‌بندی، اشتراک‌گذاری مدارک و گزارش‌دهی استفاده می‌شود؛ استفاده درست و اصولی از آن‌ها کارایی و عملکرد تیم را بهبود می‌بخشد.

بهترین نرم‌افزارهای مدیریت پروژه عبارتند از:اکسل، اینستا گانت، تیم گانت، آسانا، کلیک‌آپ، ورایک، اسمارت شیت، ترلو، ماندی، پروف هاب، تیم ورک و پریماورا

چرا مدیریت پروژه برای سازمان‌ها مفید است؟

تیم مدیریت پروژه در هر سازمان مسئولیت تعریف و برقراری استانداردها را در سازمان برعهده دارد. این تیم با استفاده از نرم‌افزارهای ذکر شده در بالا تمام مراحل آن را با دقت تعیین کرده و تحت نظارت قرار می‌دهد.

وجود مدیر پروژه در سازمان‌ها تاثیر چشم‌گیری روی بهبود عملکرد سازمان، رشد آن و استفاده بهینه از منابع مالی، انسانی و زمان می‌گذارد. این تخصص با استفاده از دید اقتصادی وسیع خود نسبت به سازمان، از بروز خطرات و شکست‌های احتمالی جلوگیری کرده و با این کار مانع هدر رفتن منابع می‌شود.

آینده شغلی مدیر پروژه چگونه است؟

افرادی که در رشته مدیریت پروژه تحصیل کرده‌اند و مهارت‌های لازم را به دست آورده‌اند، می‌توانند در مشاغل مختلفی شروع به فعالیت کنند. از جمله این شغل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

هماهنگ‌کننده پروژه :

پروژه‌های بزرگ معمولا درگیر کارهای اداری زیادی هستند؛ رسیدگی به این کارها برعهده هماهنگ‌کننده پروژه است. این کارمند جلسات را هماهنگ کرده و اطلاعات لازم را به اعضای تیم یا افراد خارجی مرتبط با پروژه انتقال می‌دهد.

مسئول زمان‌بندی پروژه :

مسئول زمان‌بندی پروژه با استفاده از یک سیستم نرم‌افزاری پروژه‌‌های بزرگ را کنترل می‌کند و همچنین تغییرات برنامه‌ها و فرجه‌های زمانی را در سیستم به‌روزرسانی می‌کند.

دستیار مدیر پروژه :

دستیار مدیر پروژه شخصی است که به او در تمام مراحل انجام پروژه کمک می‌کند. بعضی قسمت‌های پروژه به دستیار سپرده شده و تحت نظارت مدیر به انجام فعالیت‌ها می‌پردازد.

مدیر پروژه :

مدیر پروژه مسئولیت بررسی، نظارت و کنترل پروژه‌ها از ابتدا تا پایان آن را برعهده دارد.

مدیر پروژه ارشد :

مدیر پروژه ارشد هم‌زمان بر چند پروژه نظارت می‌کند، آن‌ها را با هم هماهنگ کرده و بودجه کلی و منابع را مدیریت می‌کند.

۵ شغل پردرآمد برای متخصصین مدیریت پروژه :

مدیریت پروژه در سال‌های اخیر به یک زمینه کاری و درسی محبوب در دنیا تبدیل شده است. فارغ‌التحصیلان و صاحبان مدرک در این رشته می‌توانند با متخصصین و مهندسان رشته‌های مختلفی از جمله عمران، هوافضا، علوم تجربی و... برای به نتیجه رساندن یک پروژه همکاری داشته باشند.

معتبرترین مدرک این رشته در حال حاضر توسط موسسه مدیریت پروژه (PMI) صادر می‌شود و PMP نام دارد. با در دست داشتن این مدرک می‌توان در کشورهای مختلف دنیا به جایگاه شغلی و درآمدی خوبی دست یافت. 

مشاغل پردرآمد مدیریت پروژه :

مدیریت پروژه یک زمینه کاری نسبتا نوظهور در ایران و جهان به حساب می‌آید. اما در حال حاضر به دلیل اهمیت بالای این جایگاه شغلی، آینده درآمدی بسیار خوبی برای علاقه‌مندان آن پیش‌بینی می‌شود. مشاغل پردرآمد مدیریت پروژه عبارتند از:

  • مدیریت پروژه مهندسی:

مشاغل مربوط به مهندسی با توجه به ظرافت، حساسیت و نیاز به تخصص بالا، همگی جزو پردرآمدترین مشاغل دنیا به حساب می‌آیند. مدیر پروژه مهندسی کسی است که از یک طرف با مهندسان و از طرف دیگر با درخواست‌کنندگان خدمت در ارتباط است و برای حفظ رضایت هر دو طرف تلاش می‌کند.

نتیجه پروژه‌های مهندسی معمولا یک محصول قابل لمس است که مسئولیت پاسخگویی برای کیفیت و عملکرد این محصول به‌عهده مدیر پروژه قرار دارد. این شغل در حال حاضر در پیشرفته‌ترین کشورهای دنیا به‌عنوان یک شغل برتر شناخته می‌شود و حقوق بالایی در کشورهایی مثل آمریکا، کانادا، استرالیا و... دارد.

  • مدیریت پروژه هوافضا :

یکی دیگر از مشاغل پردرآمد مدیریت پروژه، مدیریت پروژه‌های هوافضا است. چرا که این نوع پروژه‌ها عموما با بالاترین حد ریسک روبرو بوده و کوچکترین خطایی در آن‌ها باعث فاجعه می‌شود.

مدیر پروژه هوافضا یک تیم از مهندسین هوافضا را به عنوان زیردست داشته و برنامه‌ریزی، رهبری، انگیزش و سازماندهی آن‌ها را برعهده دارد. مدیریت پروژه هوافضا کاری پر از ریسک، خطر و مسئولیت بوده و تنها برای علاقه‌مندان آن مناسب خواهد بود.

  • مدیریت پروژه مشاور:

مدیر پروژه مشاور کسی است که به تمام شرکت‌های پروژه‌ای خدمت ارائه می‌دهد. این مدیر پروژه باید توانایی بالایی در مدیریت داشته باشد و همچنین بتواند خیلی سریع با زمینه‌های کاری مختلف آشنا شود تا متد درست برای مدیریت پروژه را به آن‌ها پیشنهاد دهد. هدف این مدیران ارائه دانش لازم برای مدیریت یک پروژه خاص است. این پروژه ممکن است کامپیوتری، ساختمانی یا محیط زیستی باشد.

  • مدیر پروژه منابع طبیعی:

این مدیران روی پروژه‌های مربوط به کار با منابع طبیعی مثل معادن یا زمین‌های کشاورزی تمرکز دارند و هدف آن‌ها بهره‌برداری حداکثری از یک منبع مشخص است.

آن‌ها با در نظر گرفتن تمام شرایط تاثیرگذار و حذف عوامل منفی و زائد، سعی در بهبود کارآمدی اجزای پروژه دارند. این مدیران همچنین به فرآیند نهایی شدن محصول (برای مثال انبار شدن محصول کشاورزی) و تحویل آن به مشتری نهایی هم نظارت می‌کنند.

چرا که در نهایت آن‌ها برای نتیجه کار پاسخگو خواهند بود. مدیر پروژه منابع طلبعب کسی است که از زندگی عادی خود دور می‌شود و بیشتر زمان خود را در عبور از مسیرهای صعب‌العبور خارج از شهر یا در دل بیابان‌ها می‌گذارند. سختی این کار و ریسک‌های موجود در آن به خاطر کار با معدن، باعث بالا بودن درآمد این شغل در اکثر کشورهای دنیا شده است.

  • مدیر پروژه دارویی:

یکی دیگر از مشاغل پردرآمد یا شاید بتوان گفت پردرآمدترین شغل مدیریت پروژه، مدیریت پروژه دارویی است. صنعت دارو یک صنعت بدون توقف بوده و تقاضای موجود برای آن با توجه به زندگی مدرن رو به افزایش است.

از طرفی ریسک در این صنعت هیچ جایگاهی نداشته و هر اشتباه برابر با ضرر جانی به چندین هزار تا چندین میلیون نفر است. مدیر پروژه دارویی کسی است که مجموعه‌ای از مهندسان، متخصصین و پژوهشگران را برای به نتیجه رساندن یک ایده دارویی و تولید انبوه و عرضه آن مدیریت می‌کند.

برای موفق شدن به عنوان یک مدیر پروژه دارویی باید علاوه بر دانش کافی از علوم مرتبط و مدیریت، تجربه بسیار بالا و قدرت ریسک‌پذیری فوق‌العاده‌ای داشت.

مدرک رسمی مدیریت پروژه :

در حال حاضر این رشته به صورت رسمی در دانشگاه‌های ایران تدریس می‌شود و امکان گرفتن مدرک رسمی مهندسی مدیریت پروژه یا مدیریت پروژه ساخت و مدیریت امور هنری در کشورمان وجود دارد. اما برای گرفتن یک مدرک قابل ارائه در کشورهای پیشرفته، لازم است به موسسه مدیریت پروژه (PMI) مراجعه کرده و مدرک «متخصص مدیریت پروژه» (PMP) را دریافت کنید. مدارک رسمی و بین‌المللی این موسسه عبارتند از:

  • متخصص مدیریت پروژه (Project Management Professional – PMP)
  • معاون رسمی مدیریت پروژه (Certified Associate in Project Management – CAPM)
  • متخصص تحلیل کسب و کار (PMI Professional in Business Analysis - PMI-PBA)
  • متخصص مدیریت چابک (PMI Agile Certified Practitioner – PMI-ACP)
  • متخصص مدیریت برنامه (Program Management Professional - PgMP)
  • متخصص مدیریت پورتفولیو (Portfolio Management Professional - PfMP)
  • متخصص مدیریت ریسک (PMI Risk Management Professional – PMI-RMP)
  • متخصص زمانبندی و برنامه‌ریزی (PMI Scheduling Professional – PMI-SP)
  • مدرک جامع مدیریت پروژه (PMI Project Management Ready)

مدیریت پروژه در حال حاضر در کشورهای پیشرفته دنیا یک رشته محبوب و دارای آینده شغلی خوب به حساب می‌آید. مشاغل پردرآمد مدیریت پروژه را در این مطلب بررسی کردیم اما این زمینه کاری هر روز در حال توسعه و تکامل است. با مطالعه و گرفتن مدرک معتبر در این زمینه می‌توانید هم در ایران و هم در دنیا به آینده شغلی مناسبی برسید.

تکنیک مسیر بحرانی در مدیریت پروژه :

در پیکره دانش مدیریت پروژه و یا همان PMBOK پراهمیت‌ترین معیارها در مدیریت پروژه مشخص شده‌اند که شاید زمان در کنار هزینه از مهم‌ترین آن‌ها باشند. برای پیشبرد هر پروژه یک کار و یا عمل آغازین وجود دارد و یک عمل انتهایی که به تکمیل پروژه منتهی می‌شود.

در میان این دو عمل، کارهای بسیار زیاد دیگری نیز لازم است تا صورت پذیرد. در واقع پس از آغاز فعالیت ابتدایی در پروژه تا هنگامی‌که فعالیت نهایی انجام می‌شود، فعالیت‌های متفاوت دیگری نیز انجام می‌شوند. اگر تمام فعالیت‌هایی که برای پیشبرد یک پروژه لازم است تا انجام شود را بر روی کاغذ ترسیم کنید، یکی از تکنیک‌هایی که به شما کمک می‌کند تا در کوتاه‌ترین زمان و با کمترین هزینه پروژه را به پایان برسانید، تکنیک مسیر بحرانی در مدیریت پروژه است.

برای به‌کاربردن این تکنیک هر فعالیت با یک خط و لحظه آغازین و پایانی فعالیت با نقطه نشان داده می‌شود. اگر فعالیت‌های به‌صورت پیش‌نیازی و یا پس نیازی باشند نیز لازم است تا نقطه‌ی پایانی فعالیت پیش‌نیازی، قبل از فعالیت دیگر قرار بگیرد.

مثلاً در پروژه ساختمان‌سازی، لازم است تا گچ‌کاری پیش از نقاشی ساختمان انجام شود و نمی‌توان نقاشی ساختمان را پیش از گچ‌کاری انجام داد. اگر این فعالیت‌ها را به همان صورت گفته شده بر روی کاغذ بیاوریم، نقطه آغازین فعالیت نقاشی حتماً باید بعد از گچ‌کاری واقع شود.

هنگامی‌که تمام فعالیت‌های یک پروژه به همین شکل بر روی کاغذ ترسیم شوند. برای درک تکنیک مسیر بحرانی نیاز است تا با مفهوم شناوری فعالیت‌های پروژه نیز آشنا شویم. شناوری هر فعالیت نشان‌دهنده این است که شروع آن فعالیت تا چند روز می‌تواند به تأخیر بیفتد به طوری که زمان پایان پروژه به تأخیر نیفتد. به مسیری که شناوری تمامی فعالیت‌های آن صفر است، مسیر بحرانی پروژه گفته می‌شود. 

روش مسیر بحرانی به مدیران پروژه کمک می‌کند تا با استفاده و توجه زمان، ارتباطات و میزان شناوری هر فعالیت تمرکز خود را بر روی فعالیت‌های بحرانی متمرکز کنند تا در صورت روبرویی با کمبود منابع، این فعالیت‌ها را در اولویت بالاتری برای تأمین و تخصیص منابع قرار دهند.

همچنین این آگاهی را به مدیران پروژه خواهد داد که فعالیت‌های غیر بحرانی را تا چند روز می‌توان به تأخیر انداخت. لازم است تا به این نکته توجه شود که مسیر بحرانی و تعداد فعالیت‌های بحرانی در طول پروژه ثابت نخواهند ماند و با گذر زمان، پیشرفت پروژه و اعمال تغییرات ناشی از فرایندهای اجرایی، این مسیر احتمالاً تغییراتی خواهد داشت که ممکن است فعالیت‌های دیگری را به فعالیت بحرانی تبدیل کند و فعالیت‌های بحرانی پیشین را از حالت بحرانی خارج کند.

ازاین‌رو به‌روزرسانی شبکه از اهمیت بالایی برخوردار است و باید در بازه‌های زمانی مختلف، این کار را به‌صورت مستمر انجام داد.

سخن آخر :

مدیریت پروژه یکی از پرکاربردترین گرایش‌های رشته مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی است که امروزه ضرورت وجود آن در پروژه‌های کوچک و بزرگ از هیچ‌کس پوشیده نیست.

نبود مدیر پروژه ماهر و باتجربه در هر کسب و کار آن را با مشکلاتی از قبیل آشفتگی، اتلاف منابع، کمبود در سرمایه و منابع انسانی و ... مواجه می‌کند.

اگر به مدیریت پروژه علاقه دارید و به آن به عنوان شغل آینده خود نگاه می‌کنید، خوب است بدانید که علاوه بر تحصیلات دانشگاهی، کسب مهارت‌های لازم برای این تخصص نیز ضروری است.

مکتب‌خونه تمام اطلاعات و مهارت‌های ذکرشده را در قالب دوره‌هایی به شما عزیزان ارائه می‌دهد. همچنین دوره‌های آنلاین مکتب‌خونه برای آشنایی با نرم‌افزارهای کاربردی مدیریت پروژه تهیه شده است. پس با ما همراه باشید.