فرقی نمی‌کند برنامه‌نویس باشید یا کاربر ساده کامپیوتر، در هر دو صورت نام دات نت فریمورک به گوش شما آشنا است. این محیط برنامه‌نویسی به برنامه‌نویسان کمک می‌کند برنامه‌های مختلفی بنویسند و به‌راحتی با پایگاه داده کار کنند. تولید دات نت فریمورک حاصل پروژه‌ای در مایکروسافت تحت عنوان دات نت استراتژی بود که در سال ۱۹۹۰ آغاز شد.
مایکروسافت توانست با ارائه قابلیت‌های مورد نیاز برنامه‌نویسان کامپیوتر و وب، دات نت فریمورک را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محیط‌های برنامه‌نویسی در میان توسعه‌دهندگان جا بیندازد. در همین راستا در سال ۲۰۰۸ آن را متن‌باز کرده و در سال ۲۰۱۶ برای لینوکس ارائه کرد. در حال حاضر طیف گسترده‌ای کاربران کامپیوتر و توسعه‌دهندگان برنامه‌های کاربردی و وبازی‌ها نیازمند استفاده از نتفریمورک هستند. در این مقاله قصد داریم با این پروژه موفق مایکروسافت بیشتر آشنا شویم.
مایکروسافت برای اولین بار در سال ۱۹۹۰ توسعه Net Framework. را آغاز کرد. نام اولیه این پروژه Next Generation Windows Services یا NGWS بود و زیرمجموعه یک استراتژی بزرگ تحت عنوان NET Strategy. به‌حساب می‌آمد. در نهایت اولین نسخه از این فضای کاری، اواخر سال ۲۰۰۰ منتشر شد. در آگوست ۲۰۰۰ مایکروسافت و اینتل برای استانداردسازی زیرساخت عام زبان (CLI) و #C همکاری کردند. در دسامبر ۲۰۰۱ بود که هر دوی این پروژه‌ها به‌عنوان استاندارد از طرف ECMA پذیرفته شدند.
در ادامه و در سال ۲۰۰۳ هم استاندارد بین‌المللی ISO روی این محصول قرار گرفت. در اکتبر ۲۰۰۷ مایکروسافت تصمیم گرفت سورس کد نسخه ۳/۵ نت فریمورک را به‌صورت آنلاین قابل دسترسی برای عموم کند. این اتفاق نهایتا در سال ۲۰۰۸ افتاد و بخش‌های مختلف نت فریموک از جمله BCL، Asp.Net ، Ado.NET، Windows Forms و XML را شامل می‌شد. مایکروسافت در آپدیت‌های خود مدام به‌دنبال گسترش قابلیت‌های نت فریمورک بود و توانست آن را آماده برنامه‌نویسی برای ابزارهای دیجیتال و ویندوز موبایل‌ها کند.
کاربران کامپیوترهای خانگی معمولا مجبور به نصب نت فریم ورک برای اجرای برنامه‌ها و بازی‌های مختلف می‌شوند. توصیه می‌شود در این مواقع آخرین ورژن پایدار آن را نصب کنید. در واقع هر کاربر ویندوز بالاخره روزی مجبرو به نصب نت فریم ورک خواهد شد. چون که برنامه‌نویسان برای ساخت برنامه‌ها، بازی‌ها، وب‌سرویس‌ها و… به پکیج‌های موجود در نت فریم ورک نیاز دارند. هر برنامه‌ای که با استفاده از نت فریمورک نوشته شده باشد، برای اجرا نیاز به نصب نت فریم ورک دارد.
معماری نت فریم ورک
ساختار اصلی نت فریم ورک از دو جزء اصلی تشکیل می‌شود.
CLR
این بخش با نام کامل Common Language Runtime یک موتور اجرایی است که برنامه‌های در حال اجرا را مدیریت می‌کند. خدمات این بخش عبارتند از مدیریت thread، جمع‌آوری زباله، type-safety، مدیریت استثنائات (Exception Handling) و ده‌ها خدمت ریز و درشت دیگر.
Class Library
در این بخش یک سری API برای کاربردهای عمومی آماده‌به‌کار است. API هایی که میتوانند با انواع داده (از عدد تا رشته) کار کنند. کتابخانه کلاس مواردی مثل API هایی برای خواندن و نوشتن فایل‌ها، اتصال به پایگاه‌های داده، کشیدن یک خط و… را شامل می‌شود.
اپلیکیشن‌های دات‌نت در سی‌شارپ، #F یا ویژوال بیسیک نوشته می‌شوند. کد نوشته شده به یک زبان میانی (CIL) که فرازبان است ترجمه شده و در یک Assembly ذخیره می‌شود. این فایل‌ها را با پسوند dll. و exe. در ویندوز مشاهده می‌کنیم. زمانی که یک برنامه اجرا می‌شود؛ CLR این فایل اسمبلی را برداشته و با JIT آن را به زبان ماشین تبدیل می‌کند تا در نهایت برنامه اجرا شود.
مزایا و معایب استفاده از نت فریم ورک
شی‌گرایی
در برنامه‌نویسی مدرن، شی‌گرایی به یک قابلیت حیاتی برای زبان‌های برنامه‌نویسی تبدیل شده است. برنامه‌نویسی رویه‌های در حال حاضر پاسخگوی مسائل پیچده موجود نخواهد بود و این شی‌گرایی است که به توسعه‌دهنده امکان شکستن یک مسئله بزرگ به چندین مسئله کوچک و حل ساده‌تر آن را می‌دهد.
دات نت فریمورک به شما اجازه می‌دهد سیستم ذخیره‌سازی Cache را مدیریت کنید. علاوهبراین Cache ها به‌صورت پیش‌فرض در فریمورک ذخیره شده و خیال شما را از پاک شدن بخش‌های اساسی راحت می‌کنند.
رابط گرافیکی
دات نت فریمورک از طریق یک IDE (محیط یکپارچه توسعه) با نام Visual Studio مورد استفاده قرار می‌گیرد. امکانات گرافیکی موجود در ویژوال استودیو، کار توسعه‌دهندگان را راحت و دلپذیر می‌کنند.
توسعه بین‌پلتفرمی
قابلیت Cross-Platform Development یک امتیاز مهم برای زبان‌های برنامه‌نویسی به‌حساب می‌آید و دات نت این قابلیت را دارا است. بین‌پلتفرمی بودن باعث راحت‌تر شدن همکاری بین برنامه‌نویسان زبان‌های مختلف می‌شود.
متن‌باز بودن
یک زبان متن‌باز به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد روی کد منبع کار کرده یا از آن استفاده کنند.
راحتی در به‌کارگیری
دات نت خانواده‌ای از ابزار توسعه را در اختیار شما قرار می‌دهد. طراحی ماژولار این زبان برنامه‌نویسی به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد یک یا چند قطعه از کد را برداشته، تغییرات لازم را ایجاد کنند و سپس بدون ایجاد مشکل در ساختار کلی برنامه را اجرا نمایند.
شما تنها یک بار برنامه را در دات‌نت نوشته و سپس آن را در محیط‌های مختلف اجرا می‌کنید. نت فریمورک به‌دلیل برخورداری از کتابخانه‌ای عظیم و پوشش تمام توابع لازم برای برنامه‌نویسان، با استانداردی ثابت در تمام پلتفرم‌ها قابل اجرا است.
متن‌باز شدن دات نت فریمورک باعث روآوردن ناگهانی تعداد زیادی از برنامه‌نویسان به سمت این زبان شد. این جامعه بزرگ از برنامه‌نویسان حول محور نت فریمورک باعث شده است منابع آموزشی زیادی در سطح اینترنت موجود باشد. همچنین سوالات فنی شما از برنامه‌نویسی با نت فریمورک به‌راحتی توسط این جامعه پاسخ داده خواهد شد.
نظارت خودکار
نظارت خودکار ASP.NET اجازه نمی‌دهد فهمیدن خطای کد به مراحل اجرایی برسد و خیلی زودتر برنامه‌نویس را از وجود خطا مطلع می‌کند.
معایب
مشکلات مربوط به شی‌گرایی
چیزی که باعث پشتیبانی فریمورک از شی‌گرایی می‌شود، بخشی از این محیط با نام Entity Framework است. نگرانی‌هایی در مورد انعطاف‌پذیری این بخش برای کار با پایگاه داده‌ها و خصوصا پایگاه داده‌های ادغام شونده وجود دارد.
کنترل بیش از حد مایکروسافت
شما زمانی که در جاوا کد می‌زنید، کد یک بار کامپایل شده و سپس در هر سیستم‌عاملی اجرا می‌شود. اما کدی که در دات نت نوشته شود برای اجرا نیاز به محیط دات نت دارد و از آن‌جایی که این محیط متعلق به مایکروسافت است، هرگونه تغییر یا محدودیت ایجاد شده توسط مایکروسافت روی نتیجه کار برنامه‌نویس اثر میگذارد و این اصلا خوشایند نیست.
هزینه لایسنس
پروژه‌های ساخته شده با نت فریمورک ممکن است تا چند صدهزار دلار خرج لایسنس داشته باشند. هر چه نرم‌افزار شما تقاضای بیشتری داشته باشد، این هزینه بیشتر خواهد شد.
مواردی از ناپایداری و مشکلات اجرایی در نسخه‌های جدید این فریمورک به‌چشم‌خورده است که می‌تواند برای برنامه‌نویسان و کاربران کامیپوتر مشکل‌ساز شود.
نصب دات نت فریمورک در ویندوز و لینوکس
نصب نت فریمورک کار پیچیده‌ای نیست. برای دانلود نت فریم ورک ۴/۵ (یکی از پایدارترین نسخه‌های نت فریم ورک) می‌توانید به سایت مایکروسافت مراجعه کرده یا از سایت‌های دانلود نرم‌افزار اقدام کنید. البته باید دقت داشت که نصب نرم افزار net framework معمولا تا ۲ گیگ از شما دانلود می‌خواهد. توصیه ما به شما نصب آخرین نسخه موجود از فریمورک (۴٫۸ در حال حاضر) است.
تقریبا تمام مواردی که با ورژن‌های قدیمی فریمورک ساخته شده‌اند، با ورژن جدید آن هم اجرا خواهند شد. اما اگر یک برنامه برای مثال در نتفریمورک ۴٫۸ نوشته شده باشد، با نسخه ۴٫۵ قادر به اجرای آن نخواهید بود. از مشکلات دانلود جدیدترین نسخه نت فریم ورک می‌توان به احتمال وجود باگ و ناپایداری در ساختار اشاره کرد.
یادگیری دات نت فریمورک
محبوبیت و کاربرد گسترده این نرم‌افزار باعث شده است منابع آموزشی زیادی برای یادگیری آن وجود داشته باشد. آموزش و اطلاعات دات نت را می‌توان به راحتی در سایت‌های ایرانی و خارجی پیدا کرد. مثل دیگر ابزارهای برنامه‌نویسی، برای آموزش دات نت هم بهترین راه شرکت در دوره‌های آنلاین است. در این دوره‌ها آموزش از طریق مثال‌های واقعی و تمرین و کوییز تثبیت خواهد شد. علاوهبراین برای آموزش net. می‌توانید از کتاب‌های فیزیکی یا دیجیتال هم استفاده کنید. کتاب «ضروریات دات نت» نوشته توآن ال تای یکی از جامع‌ترین کتاب‌های آموزش دات نت فریمورک به‌حساب‌می‌آید.
کلام آخر
نت فریمورک یکی از موفق‌ترین محصولات مایکروسافت به‌حساب می‌آید و حدودا ۲۰ سال دارد. این محصول توانست با امکانات گرافیکی و برنامه‌نویسی سطح بالا، نظر برنامه‌نویسان زیادی را به خود جلب کند. در حال حاضر اکثر کسانی که ویندوز را روی سیستم خود نصب می‌کنند، برای اجرای برنامه‌های مورد نظر خود به نت فریمورک نیاز دارند.
هر برنامه‌ای که با استفاده از محیط نتفریمورک نوشته شده باشد برای اجرا نیازمند نصب نتفریمورک روی سیستم خواهد بود. برنامه‌نویسان برای به‌کارگیری نت فریم ورک از محیط ویژوال استودیو استفاده می‌کنند. در این مقاله سعی کردیم شما را با ابعاد مختلف این محیط و زبان برنامه‌نویسی کاربردی و مهم بیشتر آشنا کنیم. نظرات خود را از طریق بخش کامنت با ما در میان بگذارید.
