رشته مهندسی مدیریت پروژه یکی از رشته‌های زیر مجموعه کنکور ریاضی و فیزیک در انتخاب رشته کنکور سراسری است. این رشته در وزارت علوم در لیست گروه مهندسی عمران قرار دارد و رشته‌ای مستقل نیست و ماهیتی میان رشته‌ای دارد.
در مباحث دروس این رشته، پروژه تلفیقی از مباحث رشته‌های عمران، صنایع و مدیریت را شاهد هستیم. مهندسان مدیریت پروژه توانایی عملیاتی کردن دو رکن اصلی مدیریت پروژه یعنی برنامه ریزی و کنترل پروژه را دارند.
به طور خلاصه مهندسی مدیریت پروژه علم به کارگیری دانش، مهارت‌ها، ابزار و تکنیک‌های لازم در اداره جریان اجرای فعالیت‌ها به منظور رفع نیازها و انتظارات متولیان از اجرای پروژه است.

 

ویدئو پیشنهادی : آموزش مدیریت پروژه
آموزش مدیریت پروژه

 

تمرکز اصلی دانش آموختگان این رشته بر تلفیق دانش و اجرا، کاربردی بودن آموزه و مدیریت صحیح پروژه‌های عمرانی است. از آن‌جایی که مهندسین عمران آشنایی کافی با مهارت‌های مرتبط با دانش حقوقی و اصول مدیریت صحیح پروژه‌ها ندارند همیشه در زمینه دانش حقوقی و مدیریت صحیح و کارآمد پروژه‌ها یک خلا احساس می‌شد. بنابراین رشته مهندسی مدیریت پروژه با هدف رفع خلا موجود در فعالیت مهندسی مجری طراحی و معرفی شده است.

آشنایی با رشته مهندسی مدیریت پروژه

اهداف مهندسی مدیریت پروژه

مهندسی مدیریت پروژه تلفیق علم و هنر است و مهم‌ترین اهداف این رشته اعمال صحیح آیین نامه‌ها و مقررات مربوط به آن‌ها، ارتقای کیفیت ساخت در پروژه‌های عمرانی، ایمنی، بهداشت و صرف اقتصادی در اجرای پروژه، مدیریت صحیح عوامل اصلی پروژه شامل هزینه، کیفیت و زمان اشاره کرد.
امروزه ساختار سازمان‌ها، شرکت‌های تولیدی و صنعتی دیگر مثل سابق نیست و از نقش‌ها و مسئولین‌های سخت‌گیرانه و ثابت استفاده نمی‌کنند. این روزها سازمان‌ها به دنبال مدیرانی هستند که سیستم و مجموعه را با مدیریت درست به جلو هدایت کنند و با استفاده از تفکرات مدیرانه‌ی خود برای انجام پروژه‌ها سازمان را در جهت ارتقا و پیشرفت روزافزون هدایت کنند.

مدیرپروژه‌ای که در کار خود از نوآوری و خلاقیت استفاده ‌کند یک دارایی با ارزش برای آن سازمان تلقی شده و می‌تواند انجام پروژه‌هایی با مقیاس‌ها و پیچیدگی‌های مختلف را بر عهده بگیرد.
این فرد خلاق و دارای ذهن منعطف، می‌تواند برای تمام چالش‌های به وجود آمده در سازمان راه حلی را تنظیم کند. فارغ التحصیلان رشته مهندسی مدیریت پروژه خوب می‌دانند که چطور روش‌های سنتی را با رویکرد‌های جدید ترکیب کنند و با توجه به وضعیت پروژه از کدام ترفند استفاده نمایند.

 

 

دروس تخصصی رشته مهندسی مدیریت پروژه

باتوجه به نیازهای احساس شده در بازار کار و خلا مدیریتی در پروژه‌های عمرانی برای اولین بار رشته‌ی مهندسی مدیریت پروژه در دانشگاه پیام نور تاسیس و پس از مدتی در بسیاری از مراکز این دانشگاه در استان‌های مختلف تدریس شد.
دوره کارشناسی این رشته مطابق آئین نامه آموزشی مقطع کارشناسی، مصوب شورای عالی برنامه ریزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، ۱۴۰ واحد درسی مانند دیگر رشته‌های مهندسی دارد. دوره آموزشی کارشناسی مهندسی مدیریت پروژه به صورت دو ماژول آموزشی دو ساله درنظر گرفته شده که دو سال اول بین کلیه رشته‌های مهندسی دانشگاه پیام نور است.

 

ویدئو پیشنهادی : آموزش نرم افزار MSP
آموزش نرم افزار MSP

 

تعداد کل واحدهای ارائه شده در دو نیمه اول برابر ۶۸ واحد است که  شامل ۱۲ واحد از دروس عمومی مشترک کلیه رشته‌ها، ۸ واحد دروس مهارتی مشترک کلیه رشته‌، ۲۶ واحد دروس پایه مهندسی و۲۲ واحد دروس تکمیلی مهندسی است.
رشته مهندسی مدیریت پروژه، میان رشته‌ای است و با سه رشته‌ی مهندسی عمران، مهندسی صنایع و مدیریت ارتباط دارد. این ارتباط با مهندسی عمران نزدیک‌تر است و تمامی دروس تخصصی رشته مهندسی عمران مانند مقاومت مصالح، تحلیل سازه‌ها، مکانیک خاک و پی، مکانیک سیالات، هیدرولیک، طراحی سازه‌های فولادی ۱و۲، طراحی سازه‌های بتنی ۱ و ۲، راه‌سازی و روسازی در این رشته وجود دارند.

علاوه بر این دروس مدیریتی مهمی از رشته مهندسی و مدیریت ساخت که یکی از گرایش‌های ارشد عمران است در چارت درسی این رشته قرار دارد.
دانشجویان رشته مهندسی مدیریت پروژه باید دروس مدیریتی مانند مدیریت کارگاه و منابع انسانی، مدیریت ایمنی کارگاه، اصول و مقررات پیمان، مهندسی ارزش و قوانین حاکم بر پروژه را بگذرانند. واحدهای درسی مانند تحقیق در عملیات، مدیریت کیفیت و بهره‌وری و آمار و احتمالات از رشته صنایع است.

دروس تخصصی رشته مهندسی مدیریت پروژه

 دلایل موفق نبودن 

معرفی هر چیز جدیدی نیازمند گذشت زمان برای ایجاد مطلوبیت و محبوبیت بین مردم است، رشته‌های نو و تازه تاسیس شده نیز از این قاعده جدا نیستند. رشته مهندسی مدیریت پروژه از رشته‌های جدید است و هنوز سال‌های ابتدایی تاسیس خود را در ایران طی می‌کند. مردم اطلاعات کافی از این رشته ندارند.
همچنین زادگاه این رشته دانشگاه پیام نور بوده و متاسفانه این دانشگاه برای معرفی این رشته به جامعه تلاش خاصی انجام نداده است. با توجه به امکانات و مشکلات خاص دانشگاه پیام نور هنوز این رشته نتوانسته انتظارات را برآورده کند.

یکی دیگر از دلایل عدم موفقیت این رشته کم کاری دانشجویان شاغل به تحصیل است. خود دانشجویان هم برای پیشرفت در این رشته و معرفی آن به جامعه مهندسین کشور تلاش کافی انجام نمی‌دهند.
اکثر دانشجویان صرفاً برای گرفتن مدرک و بدون هیچ اطلاعی وارد این رشته شده‌اند و حتی پس از گذشت چندین ترم متوجه می‌شوند که برای این رشته ساخته نشده‌اند. همچنین عدم برگزاری همایش‌ و جشنواره‌ها باعث شده که این رشته به عموم مردم و مسئولین معرفی نشود.

در این میان نباید غافل شد که همواره وجود یک انجمن مستقل و نشریه مربوط به انجمن می‌تواند در معرفی رشته و پیشبرد اهداف آن موثر واقع شود اما متاسفانه برای رشته مهندسی مدیریت پروژه انجمن و موسسه‌ای برای معرفی وجود ندارد.
در عصر ارتباطات و فناوری اطلاعات نباید از تاثیر شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام غافل شویم. بررسی‌ها نشان می‌دهد که تمرکز اصلی صفحات مشاوره‌ای کنکور در زمان انتخاب رشته بر روی رشته‌های شناخته شده است و  این صفحات در مورد رشته‌های تازه متولد شده معرفی قرار نمی‌دهند.

توانایی‌های فارغ التحصیلان مهندسی مدیریت پروژه

مهندسین مدیریت پروژه تخصص‌های مرتبط با رشته‌های مهندسی عمران، مهندسی صنایع و اصول مدیریت و نظارت بر اجرای پروژه‌های عمرانی را طی دوران تحصیل خود می‌آموزند. در زیر لیستی از توانایی‌های فارغ التحصیلان مدیریت پروژه آورده شده است:

  • ایجاد ارزش در کار
  • به کارگیری رویکرد ترکیبی برای پیشبرد پروژه‌های بزرگ
  • آشنایی با مقررات اداری مرتبط
  • طراحی فرآیندهای جدید
  • درک درست و به موقع از نیاز مشتری و بازار
  • کسب دید عمیق از ایمن سازی کارگاه ساخت
  • درک نحوه تقسیم بودجه و کنترل هزینه‌ها
  • ایجاد دیدگاه مبتنی بر اخلاق مهندسی در اجرای پروژه
  • توانایی نقشه خوانی مهندسی

فارغ التحصیلان این رشته با داشتن پکیجی از توانایی‌های بالا با بازار کار خوبی روبرو هستند و می‌توانند به عنوان مدیران پروژه‌های مختلف، مدیریت سازمان و شرکت‌های دانش بنیان، مدیریت شرکت‌های تجاری و صنعتی شروع به فعالیت کاری کنند.
به طور کلی می‌توان گفت که کارشناسان مهندسی مدیریت پروژه در زمینه مهارت‌های کاربردی و اجرایی مرتبط با سه تخصص اجرا، نظارت و مدیریت توانمند هستند. از دیگر پتانسیل‌های شغلی  احتمالی برای رشته مهندسی مدیریت پروژه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • اجرای سازه‌های بنایی و آبی
  • نقشه برداری و عملیات مرتبط
  • اجرای مقاوم سازی ابنیه
  • مدیریت بحران
  • طرح معماری ساختمان‌های مسکونی و تجاری سادهتوانایی‌های فارغ التحصیلان مهندسی مدیریت پروژه

آینده این رشته چگونه است؟

گرایش‌های مهندسی مدیریت پروژه در کشورهایی مانند آمریکا و کانادا از استقبال خوبی برخوردار هستند و با توجه به گرایش‌های انتخابی خود موقعیت‌های شغلی مناسبی هم پیدا خواهند کرد. در دانشگاه‌های خارج از کشور رشته مهندسی مدیریت پروژه با عنوان مهندسی و مدیریت ساخت در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا ارائه می‌شود. از جمله دانشگاه‌های مطرح می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • Berkeley University
  • Stanford University
  • Georgia Institute of Technology
  • Toronto University

در پایان به معرفی سه رشته با نام‌های مشابه ولی متفاوت با این رشته می‌پردازیم. مهندسی مدیریت پروژه در وزارت علوم و تحقیقات و فناوری در لیست گروه‌ مهندسی عمران بوده و  همچنین در مقطع کارشناسی و فقط در دانشگاه پیام نور ارائه می شود.
رشته مهندسی مدیریت پروژه رشته کارآمدی برای مدیریت، نظارت و اجرای صحیح پروژه‌های عمرانی است. مهندسی و مدیریت ساخت هم در لیست گروه مهندسی عمران قرار دارد ولی این رشته در مقطع کارشناسی ارشد و فقط در چند دانشگاه مطرح کشور و با ظرفیت پذیریش بسیار کم وجود دارد.
رشته مدیریت پروژه و ساخت در وزارت علوم و تحقیقات و فناوری در لیست گروه هنر و معماری قرار داشته و تنها در مقطع کارشناسی ارشد و در چند دانشگاه مطرح کشور به پذیرش دانشجو‌ها مشغول است.

 

مقاله پیشنهادی : مدیریت پروژه اجایل چیست؟
مدیریت پروژه اجایل چیست؟