×
ribbon

david mamet

0دوره

درباره david mamet

دیوید ممت (David Mamet) در سال ۱۹۴۷ در شیکاگو، ایلینوی متولد شد. رشد و بالندگی او در فضای کارگری و شهری شیکاگو و مواجهه با محیط‌های حقوقی از طریق پدرش که وکیل بود، گوش و هوش او را برای شنیدن ریتم گفتار عامیانه و تناقضات رفتاری انسان‌ها تربیت کرد. او در کالج گادارد در ورمانت و سپس در «نیبرهود پلی‌هاوس» نیویورک زیر نظر سنفورد مایزنر به تحصیل در رشته تئاتر و بازیگری پرداخت. ممت خیلی زود دریافت که استعداد ناب او نه در اجرای روی صحنه، بلکه در خلق موقعیت‌های دراماتیک و تسلط بر کلمات نهفته است؛ از این رو به شیکاگو بازگشت و با همکاری دوستانش، پایه‌گذار گروه‌های تئاتری مستقلی شد که زبان تئاتر معاصر آمریکا را دگرگون کردند.

نخستین درخشش‌های ممت در دهه ۱۹۷۰ با نمایشنامه‌های جسورانه‌ای چون «ناهنجاری جنسی در شیکاگو» (Sexual Perversity in Chicago) و «بوفالوی آمریکایی» (American Buffalo) شکل گرفت؛ آثاری که به روان‌شناسی قدرت، طمع و زوال اخلاقی طبقه کارگر می‌پرداختند. اما نقطه اوج و تثبیت نام او در تاریخ تئاتر جهان در سال ۱۹۸۴ با شاهکار جاودانه‌اش «گلن‌گری گلن راس» (Glengarry Glen Ross) رقم خورد؛ روایتی تلخ، بی‌رحمانه و نفس‌گیر از رقابت مرگبار چند مشاور املاک درمانده در ساختار سرمایه‌داری. این اثر جایزه معتبر پولیتزر در بخش درام را برای او به ارمغان آورد و نشان داد که چگونه زبان می‌تواند به سلاحی برای بقا تبدیل شود.

ورود ممت به هالیوود و سینما فصلی پربار و جریان‌ساز را رقم زد. او با نوشتن فیلم‌نامه‌های اقتباسی درخشانی چون «پستچی همیشه دو بار زنگ می‌زند» (۱۹۸۱)، درام دادگاهی شاهکار «حکم» (The Verdict، ۱۹۸۲ به کارگردانی سیدنی لومت) و فیلم گانگستری نمادین «تسخیرناپذیران» (The Untouchables، ۱۹۸۷ به کارگردانی برایان دی پالما) به اوج اعتبار در سینما رسید و نامزدی جوایز اسکار را در کارنامه ثبت کرد. ممت سپس با ساخت فیلم نئونوآر «خانه بازی‌ها» (House of Games، ۱۹۸۷) وارد عرصه کارگردانی شد؛ تریلری روان‌شناختی درباره دنیای فریب و قمار که نشان‌دهنده تسلط کامل او بر تعلیق روایی بود. او در سال‌های بعد با نگارش کمدی سیاه سیاسی «سگ را بجنبان» (Wag the Dog)، ساخت درام‌های معمایی نظیر «زندانی اسپانیایی» (The Spanish Prisoner) و نگارش نمایشنامه‌های جنجالی مانند «اولئانا» (Oleanna) پیوسته مناسبات قدرت، نقاب‌ها و بازی‌های فکری میان انسان‌ها را به چالش کشید.

آنچه سبک دیوید ممت را در دنیای درام‌نویسی ممتاز و بی‌بدیل ساخته، شیوه کلامی منحصربه‌فردی موسوم به «کلام ممت» (Mamet Speak) است؛ دیالوگ‌هایی مقطع، تلگرافی، ریتمیک، سرشار از پرخاشگری‌های کلامی، جملات ناتمام و مکث‌های حساب‌شده که شبیه به موسیقی جاز اجرا می‌شوند. او علاوه بر نمایشنامه‌نویسی و فیلم‌نامه‌نویسی، با تألیف کتاب‌های کاربردی و صریحی چون «درباره کارگردانی فیلم» و «راست و دروغ»، تعریف تازه‌ای از روایت‌گری تصویری و بازیگری عمل‌گرایانه ارائه داد. دیوید ممت در طول بیش از پنج دهه فعالیت، به عنوان یکی از برنده‌ترین، واقع‌گراترین و اصیل‌ترین صداهای درام مدرن شناخته می‌شود که توهمات، فریب‌ها و مناسبات پنهان انسان معاصر را به عریان‌ترین شکل ممکن به تصویر کشیده است.